Taucetti - proces

Na wstępie zaznaczyć trzeba, iż proces kanoniczny ma nieco inne zadanie niż proces cywilny. Zadaniem Sądu Kościelnego nie jest orzeczenie o rozwiązaniu małżeństwa, gdyż nie ma on takich uprawnień z racji sakramentalnego charakteru małżeństwa, które ze swojej natury jest nierozerwalne. Nie jest też nim orzekanie o winie którejś ze stron, która ponosi odpowiedzialność za rozpad związku. Sąd również nie wartościuje czynów ludzkich, nadając im pozytywną lub negatywną kategorię moralną. Uświadomienie powyższego jest sprawą zasadniczą – często bowiem zdarza się, iż Klienci nie wyjawiają istotnych dla wyroku okoliczności (negatywnych moralnie, lecz korzystnych dla sprawy), bojąc się oceny oraz komentarzy ze stron osób duchownych, myląc instytucję Sądu Kościelnego z konfesjonałem.

Podstawowym zadaniem Sądu Kościelnego w sprawie o stwierdzenie nieważności małżeństwa jest DOJŚCIE DO PRAWDY – zbadanie, czy przed oraz w trakcie zawierania związku małżeńskiego istniała konkretna przeszkoda, przez którą związek ten sakramentalnie nigdy nie zaistniał. W polu zainteresowania Sądu – analogicznie do cywilnego – leży ustalenie zaistnienia konkretnego faktu lub okoliczności, nie zaś jego wartościowanie. Jeżeli podczas postępowania procesowego udowodni się, iż istniała taka przeszkoda, Sąd Kościelny, uzyskując moralną pewność co do powyższego, może orzec, że dane małżeństwo w chwili jego zawierania było nią obciążone, co uniemożliwiło skuteczne zawarcie związku małżeńskiego. Zatem nigdy on nie zaistniał, pomimo że "na zewnątrz" wszystko odbywało się zgodnie z przyjętymi zasadami – para żyła tak, jakby była małżeństwem.

Stąd bezpodstawne jest dopatrywanie się nieważności małżeństwa w przypadku, gdy dana okoliczność, która mogłaby być przeszkodą do zawarcia związku, pojawiła się po jego zawarciu (np. chroniczny alkoholizm: jeżeli małżonek zapadł na niego po zawarciu małżeństwa – nie jest podstawą do stwierdzenia jego nieważności, gdyż nie występował przed oraz w trakcie zaślubin; jeżeli natomiast miał miejsce przed wstąpieniem w związek małżeński, można upatrywać go jako przeszkody. Analogiczne w przypadku zdrady małżeńskiej: jeżeli małżonek zdradził po zawarciu małżeństwa, nie stanowi to przyczyny do wprowadzenia procesu o jego nieważność (może być natomiast okolicznością na wprowadzenie wniosku o separację), jeżeli natomiast małżonek przed wstąpieniem w związek utrzymywał bliższą znajomość z inną osobą również po ślubie w formie romansu lub chociażby dopuszczał sytuacje, iż będąc w małżeństwie nie przekreśla możliwości utrzymywania intymnych relacji z innymi partnerami, jeżeli tacy się pojawią – daje to podstawę do wprowadzenia sprawy o stwierdzenie nieważności małżeństwa).

Poniżej przedstawiamy przebieg standardowego procesu o stwierdzenie nieważności małżeństwa (dla przejrzystości podajemy uproszczoną wersję)...

WPROWADZENIE SPRAWY

Skarga powodowa
1. 1.1 Kwestie ogólne
2. 1.2 Prawo zaskarżania małżeństwa
3. 1.3 Formalności skargi powodowej
  1. 1.3.1 Właściwość sądu
  2. 1.3.2 Identyfikacja stron i zamieszkanie
  3. 1.3.3 Prośba albo przedmiot skargi powodowej
  4. 1.3.4 Fakty i dowody na poparcie roszczeń
  5. 1.3.5 Tytuły prawne nieważności
  6. 1.3.6 Miejsce, data, podpis
  7. 1.3.7 Dokumentacja dodatkowa
Decyzja odnośnie skargi powodowej
1. 2.1 Analiza skargi
  1. 2.1.1 Kompetencja sędziego lub trybunału
  2. 2.1.2 Zdolność procesowa powoda
  3. 2.1.3 Wymogi formalne
  4. 2.1.4 Dokumentacja dodatkowa
2. 2.2 Odrzucenie skargi (ewentualne)
  1. 2.2.1 Motywy odrzucenia skargi
    1. 2.2.1.1 Niewłaściwość sędziego lub trybunału
    2. 2.2.1.2 Niezdolność powoda do występowania w sądzie (małoletni lub pozbawiony używania rozumu
    3. 2.2.1.3 Niewypełnienie wymagań formalnych
    4. 2.2.1.4 Pewność o bezpodstawności roszczeń oraz niemożliwości pojawienia się takowych w trakcie procesu – np. powoływanie się na podstawę, której nie uwzględnia prawo
3. 2.3 Automatyczne przyjęcie skargi
Wezwanie i zawiadomienie stron
1. 3.1 Powiadomienie i wezwanie pozwanego
2. 3.2 Skutki powiadomienia pozwanego
  1. 3.2.1 Rzecz przestaje być bezsporna
  2. 3.2.2 Sprawa zaczyna przynależeć do właściwego sędziego lub trybunału, wobec którego została złożona
  3. 3.2.3 Jurysdykcja sędziego delegowanego umacnia się tak, że nie wygasa z utratą władzy delegującego
  4. 3.2.4 Przedawnienie ulega przetrwaniu, chyba że co innego zostało zastrzeżone
  5. 3.2.5 Spór zaczyna się toczyć – zaczyna obowiązywać zasada: podczas sporu nie należy dokonywać żadnych zmian
Postawy strony pozwanej
1. 4.1 Zgoda
2. 4.2 Niestawiennictwo
3. 4.3 Sprzeciw
  1. 4.3.1 Sprzeciw pasywny
  2. 4.3.2 Sprzeciw pasywno-aktywny
4. 4.4 Wzajemne powództwo
Zawiązanie sporu
1. 5.1 Ustalenie zakresu sporu
  1. 5.1.1 Treść dekretu zawiązania sporu
  2. 5.1.2 Odwołanie się od dekretu zawiązania sporu
2. 5.2 Skutki zawiązania sporu
Umorzenie i zrzeczenie się instancji
1. 6.1 Umorzenie instancji
  1. 6.1.1 Przyczyny
  2. 6.1.2 Skutki
  3. 6.1.3 Wydatki
2. 6.2 Zrzeczenie się instancji
  1. 6.2.1 Podmiot zdolny do zrzeczenia się
  2. 6.2.2 Formalności
  3. 6.2.3 Skutki
  4. 6.2.4 Wydatki
  5. 6.2.5 Zrzeczenie domniemane

INSTRUKCJA SPRAWY

Dowody
Sposoby dowodzenia
Świadkowie
Opinie biegłych
Wizja lokalna
Domniemania
Zawieszenie procesu
Ogłoszenie akt i zamknięcie postępowania dowodowego

DYSKUSJA SPRAWY

Obrony lub uwagi

WYROK

Moralna pewność
Ostateczny wyrok
1. 2.1 Sposób podejmowania decyzji
  1. 2.1.1 Zwołanie sędziów
  2. 2.1.2 Dyskusja
2. 2.2 Redakcja wyroku
3. 2.3 Termin zredagowania wyroku
4. 2.4 Cechy sentencji
5. 2.5 Treść sentencji
6. 2.6 Zewnętrzna forma wyroku
7. 2.7 Ogłoszenie wyroku
8. 2.8 Błędy w wyroku

ZASKARŻENIE WYROKU

Rekurs
Skarga o nieważność wyroku

APELACJA